al-kadb. En julio de 1518, una buena mujer se puso a bailar con inusitado frenesí en una calle de la ciudad de Estrasburgo. Hasta ahí, todo normal, porque tarados hay en todas partes, ya lo sabemos. El caso es que, una semana después, aún seguía allí bailando, y lo que es peor: se le habían unido 34 personas. Un mes después, ya eran 400. Sin saber por qué bailaban, con los rostros contraídos por la desesperación al ser conscientes de que no podían dejar de moverse, casi todos murieron de un ataque al corazón.
Ya en el siglo XX, en 1962, un alumno de un internado de Kashasha, en la actual Tanzania, contó un chiste cachondísimo en su clase. Cachondo tuvo que ser, porque los zagales no pudieron dejar de reírse durante más o menos un año, y contagiaron la risa a todo el que se encontraron. Durante estos meses, los habitantes del pueblo y algunas aldeas vecinas estallaban regularmente en carcajadas sin saber por qué, sin poder dejar de reírse, aunque muchos lloraban al mismo tiempo porque no podían respirar y les dolía horrores.
El tema de Ricky Martin y la Nocilla ilustra perfectamente un fenómeno parecido de histeria colectiva. Si es que ya lo dice House: todo el mundo miente. ¿A quién no le dijeron que era segurísimo que había ocurrido, porque un amigo lo había visto y lo tenía grabado? ¡Hasta había quien afirmaba que la Nocilla era la de dos colores! (La mejor, por otra parte.) Yo ni me acuerdo, pero lo mismo fui uno de los que dijo haberlo visto con sus propios ojos. Qué gran mentira, amigos.
Pues bien, aun siendo grande esa mentira, aun siendo una trola más falsa que Judas, os cuento todo esto para tirar por tierra uno de los mitos más arraigados entre los españoles de a pie, una engañifa como nunca antes se ha visto ni se verá, un magno embuste que podríamos resumir en el siguiente apotegma: las calles suizas están impolutas. ¡Pues un cojón de canard, amigos! Las calles de Ginebra y Lausana están atestadas de cigarros y papeles, y sufren de chiclosis como cualquier otro sitio. Lo siento, pero tenía que decirlo, porque hay que parar ahora mismo esta ignominia. ¿Por qué nos mienten? He ahí mi legado. Difundidlo.
martes, 7 de abril de 2009
La mentira - الكذب
miércoles, 1 de abril de 2009
El hombre - الرجل
ar-raŷul. Tener motes da gustico, amigos, y el que suscribe tiene muchos. Algunos son obvios e hipocorísticos, como Mon, Moncho, o, ya elaborando un poco más, Raymond Fonseca. En cambio, otros de ellos son más oscuros. Para algunos amigos soy Porthos (¡Aramis, gracias!), a causa de lecturas y aventuras compartidas. Ahora bien, ¿cómo acaba un Ramón llamándose Pol para el 70% de sus conocidos? La culpa, amigos, como tantas otras veces, como ya nos dijo Freud, la tiene la familia: es lo que tiene vivir rodeado de Ramones.
A los 10 años me puse gafas por primera vez y descubrí dos cosas: que el mundo no era borroso y que mis primos eran unos cabrones de tomo y lomo. Que eran niños, vamos. Me hicieron mofa y befa, diciendo que me parecía a Paul, el amigo del protagonista de la serie Aquellos maravillosos años (que no, que no era Marilyn Manson). Con eso me quedé.
Otro mote más reciente es el Ráyul. Si decides hacerte ingeniero, ten por seguro que, primero en tu facultad, y luego en tu trabajo, te vas a encontrar con inmensos campos de nabos; todo lo contrario a lo que ocurre cuando perteneces al mundo de la traducción y la interpretación. Cuando estuve en Marruecos, viví rodeado de mujeres, que o bien me llamaban el Califa o bien el Ráyul (hombre, en árabe). Siguen diciéndomelo.
Aun así, lo cierto es que hay un hombre en el mundo que sí es merecedor de tal seudónimo, y no yo: Bear Grylls. Este
Empecemos fuerte, con una larva gigantesca. No wonder they fry them!
Sigamos con una rana. The first bite must kill it.
Para terminar, como los tiene de cemento armado y tiene hambre, se pone a pescar un siluro sin caña.
Si queréis seguir viendo a este tiarrón en acción, más enlaces: comiéndose un escarabajo asqueroso (these are actually edible, these things!), mordiendo directamente del cadáver de una cebra o recuperando líquidos de un truño de elefante. Un bestia, vamos.
P.D.: ¡Los teclados alemanes y suizos no son QWERTY sino QWERTZ! Ils sont fous ces suisses…
Escrito por
Paul Spleen
a las
18:56
16 comentarios
Etiquetas: television, vídeos
miércoles, 18 de marzo de 2009
El traductor - Ο μεταφραστής
o metafrastís. En el nombre del Padre, del Hijo y de Ioanis Ikonomu. Amén.
Este griego de 44 años, Ιωάννης Οικονόμου, traductor de la Comisión Europea, tiene 14 lenguas de trabajo (inglés, francés, alemán, español, holandés, portugués, sueco, italiano, danés, polaco, húngaro, turco, checo y eslovaco) y se siente cómodo en otras 17, aparte del griego. Échale hilo a la birlocha…
Repetid conmigo: como regla general y casi absoluta, cuando alguien dice hablar 6 idiomas extranjeros, habla sólo 2, y no muy bien. ¿Cuándo se puede decir que alguien habla un idioma? Porque si de poliglosia se trata, la tendencia es al placer morboso de la exageración, a sumarle idiomas a alguien sin tener en cuenta el nivel alcanzado, aunque resulte que sólo sabe decir buenos días y mal pronunciado.
No obstante, en el caso de Ioanis parece que hay cierta verdad. Durante años, se desempeñó como intérprete para la Comisión, con 7 lenguas de trabajo; y después, imagino que tuvo que pasar las 14 pruebas de la Comisión para ser traductor, es decir, traducir a su lengua materna 14 textos especializados en sendos idiomas extranjeros utilizando diccionarios de papel. Seguro que dio gloria verlo aparecer el día del examen, con una cohorte de sirvientes que le transportaban los diccionarios. ¿Cómo, si no, pudo llevar todo ese peso?

Algunas perlas de Ioanis:
- Como de pequeño, en Creta, espiaba a los turistas y le fascinaban los sonidos que emitían, a los 5 años quiso aprender inglés. A los 7, comenzó con alemán, italiano y francés.
- Para cuando llegó al instituto, dicen las crónicas que chapurreaba ya ruso, por aquello del izquierdismo de su juventud, además de turco, para conocer mejor al enemigo
—le costó mucho encontrar una academia en Atenas— y árabe. El caso es que ahora sólo tiene el turco como lengua de trabajo. ¿Exageración morbosa? Me escama mucho, también, cuando alguien dice saber árabe. ¿Qué árabe? ¿Estándar, dialecto? ¿Qué dialecto? ¿De verdad podría interpretar del árabe, por ejemplo? ¿Este hombre tenía ese nivel cuando llegó al instituto? Lo voy a poner en duda, amigos, pero sigamos… - Para el chino, idioma que tampoco es una de sus lenguas de trabajo, se fue a vivir un tiempo a Pekín: se encerró a estudiar y, prácticamente, no salió del piso. Afirma que el chino es muy diferente, pero muy fácil; y que el idioma más difícil de aprender es el húngaro. Dice el bueno de Ioanis que, allí mismo en Pekín, estuvo dando clases de vascuence, pero fue un desastre y sólo recuerda dos o tres palabras.
- El catalán le encanta, pero no ha podido aprenderlo. Al parecer, cuando trató de usarlo en Barcelona, los catalanes le intentaban ayudar hablándole directamente en castellano.
- Afirma que, para aprender un idioma cualquiera, hay que comprometerse con su historia, su gastronomía y con su cultura, por muy hortera o cursi que nos parezca.
Anécdotas que recuerda el gran Ioanis:
- «En una cumbre, Felipe González quiso decir en francés Hoy estoy ante ustedes, pero lo que dijo fue Hoy soy de bambú, porque no pronunció las uves en je suis devant vous. Los intérpretes lo entendimos e hicimos bien la traducción, porque para algo somos profesionales.»
- «En una reunión informal, Zapatero se acercó a Blair para comentarle por encima que qué buen tiempo hacía, pero lo que soltó fue The time is good. Blair se quedó mirándolo, porque no sabía para qué era buen momento.» Aun así, dice Ioanis que nunca criticaría a Zapatero, por haber permitido el matrimonio homosexual, «algo impensable en Grecia o en Polonia», de donde es su novio.
Escrito por
Paul Spleen
a las
16:53
17 comentarios
Etiquetas: grecia, lenguaje, traducción
martes, 10 de marzo de 2009
La ola - الموج

al-mawŷ. Amigos, sin comerlo ni beberlo, esta mañana me he acercado a un sitio donde, en primer lugar, me han hecho esperar; luego, me han pinchado en salva sea la parte; después, me han aplicado radiación y, para terminar, me han amonestado con severidad. Maldita sea. He aquí el papelito que me han entregado al abandonar ese antro de dolor y vesania:
No alergias medicamentosas.
RESUMEN ANAMNESIS:
Digo yo que aquí se han columpiado un poco, porque, sinceramente, lo que yo estaba haciendo no puede ser considerado surfing, y hasta dudo de que en algunas culturas se tenga por práctica deportiva.
EXPLORACIÓN FÍSICA:
Limitación flexo-extensión del tronco. PPRB (-). Exploración de caderas conservada, no dolorosa.
Al menos, la puñopercusión renal bilateral ha sido negativa. ¡Albricias!
EXPLORACIONES COMPLEMENTARIAS:
Rx C. Lumbar: no lesión ósea aguda.
Aguda no, pero yo veo algo desplazada la apófisis de L3 en la placa. Creo que es el principio del fin, amigos. ¿Supondrá esto el término del crapuleo, el ocaso de las calaveradas, el fin de la vida muelle? Veremos.
IMPRESIÓN DIAGNÓSTICA:
Contractura muscular lumbar.
TRATAMIENTO:
ennatyum 50 mg im.
Lo de im quiere decir intramuscular, que viene a ser lo que, en román paladino, siempre se ha dicho por el culo.
SE ACONSEJA:
Reposo relativo. Evitar esfuerzos. Calor local en la zona.
ACABEL RAPID 1 tab cada 12 horas.
ZALDIAR 1 comp/6 horas.
Solicitar consulta de Traumatología si no hay mejoría para control y seguimiento.
Aquí, la doctora creo que se ha dejado llevar por mi insultante juventud y mi no menos envidiable virilidad, porque cuando leía lo del reposo, el esfuerzo y el calor, no ha podido evitar apostillar tres veces lo siguiente: que sé que no lo vas a hacer. Es lo que tenemos los surfistas, que somos unos rebeldes de tomo y lomo, y se nos ve venir a la legua.
P.D.: Por cierto, parece ser que el ordenador de urgencias no tiene acentos, así que se los he tenido que poner yo.
Escrito por
Paul Spleen
a las
16:50
20 comentarios
martes, 3 de marzo de 2009
El concurso - المسابقة
al-musābaqa. Basta ya. Ya es hora de que alguien se levante y lo diga bien alto: cuando en España hubo uno de Barcelona que se llevó 50 millones en ¿Quieres ser millonario?, las preguntas que le hicieron fueron facilísimas. Hale, ya lo he dicho. Recuerdo que lo estaba viendo con mi madre y le puse la cabeza loca, insistiéndole en que algo pasaba ese día con ese concursante, en que le habían bajado muchísimo el listón de dificultad de las preguntas y la cosa olía a chamusquina. Y mira, justo ese concursante ganó el premio gordo. La última pregunta fue ¿De qué fruta se extrae la copra? Del mondongo, ¿no te jode, Sobera?
En fin, quiero darle las gracias a Slumdog Millionaire por haberme recordado que tenía que sacarme esta espinita personal, y por su maravillosa, fastuosa, cruda y trepidante hora inicial con los niños de protagonistas. Cine del bueno. No me quito de la cabeza la imagen de la niña pintada de azul, vestida de Rama… Pero poco más quiero agradecerle, la verdad, porque me he quedado bastante frío con el resto de la película. ¿Alguien que ha sido torturado mediante descargas eléctricas va y se encara con su torturador? Pues mira, no me lo creo. Esa sensación de incredulidad me ha acompañado hasta el final. ¿Y esa evolución de la personalidad del hermano hacia el veleteo sin motivo? ¿Y la trivialización progresiva de la historia, tras haber empezado siendo épica? ¿Y la concesión flagrante al chabacanismo de la última escena antes de los créditos gimnásticos? ¿¡Óscar a la Mejor Canción!? Venga, por favor. Ahora bien, lo que sí quiero agradecerle a la peli es que me haya recordado que existe un país precioso en el mundo. No es la India, no, quita, quita. Slumdog Millionaire me ha recordado a Islandia, y a lo bonito que suena el islandés.
La culpa es del grupo Sigur Rós, que hace música simple y profunda, derramando en islandés (o esperandés) letras igual de simples y profundas. En el tráiler de Slumdog Millionaire he oído esta canción, y no puedo dejar de mostrar su vídeo, porque es genial. Cuando lo veáis, pensad en pisar charcos yendo descalzo, empapados, calados hasta los huesos sin dejar de saltar; en dar vueltas hasta que el mundo se difumina o en sonreír mientras te gotea sangre de la nariz, porque de todo eso habla la letra:
Brosandi
Hendumst í hringi
Höldumst í hendur
Allur heimurinn óskýr
nema þú stendur.
Rennblautur
Allur rennvotur
Engin gúmmístígvél
Hlaupandi inni í okkur
Vill springa út úr skel.
Vindurinn
og útilykt af hárinu þínu
Ég anda eins fast og ég get
með nefinu mínu.
Hoppípolla
Í engum stígvélum.
Allur rennvotur (Rennblautur)
Í engum stígvélum.
Og ég fæ blóðnasir
En ég stend alltaf upp.
(esperandés)
Og ég fæ blóðnasir
En ég stend alltaf upp.
(más esperandés)
P.D.: Por si alguien no se ha aburrido como una ostra, otro vídeo de Sigur Rós que horripila en sentido etimológico.
P.P.D.: Sí, soy consciente de que el título de la canción acaba en polla.
Escrito por
Paul Spleen
a las
15:13
18 comentarios
sábado, 28 de febrero de 2009
La tradición - التقليد
at-taqlīd. En todo pueblo que se precie de tal nombre, sus habitantes deben tener motes. El panadero puede ser El Mixtos; el cura, El Gatuno; y el boticario, El Sepias. El origen de estos apodos se pierde en la Historia, pero suelen hacer referencia a alguna anécdota acaecida a un antepasado del portador del mote. Como sabemos de sobra, nihil sub sole novum: los romanos utilizaban estos motes como apellidos. Hoy os voy a hablar, muy brevemente y como excusa, de un romano al que llamaban El Garbanzos, que eso es lo que significa Cicerón.
Durante varios siglos, los romanos se preciaron de ser una República, un pueblo sin rey, una sociedad donde la ley estaba por encima de los individuos; pero, cada cierto tiempo, se vieron obligados a enfrentarse a un ciudadano romano que intentaba acaparar el poder y nombrarse dictador perpetuo, o sea, rey.
En el año 63 a. de C., un buen hombre llamado Marco Tulio Cicerón, a la sazón cónsul de la República romana (o sea, uno de los dos presidentes de Roma), se enteró de que otro miembro del Senado, de nombre Catilina, pretendía matarlo y hacerse con el poder. Con Catilina delante, Cicerón pronunció en el Senado un discurso dándole en el hocico. La primera frase fue Quo usque tandem abutere, Catilina, patientia nostra?, que significa Catilina, te haces cansino, ¿no sabes? Un poco más adelante en el discurso, con Catilina levantándose y huyendo del Senado entre abucheos, Cicerón, ya indignado, gritó O tempora! O mores!, demostrando una vez más que los humanos siempre piensan que cualquier tiempo pasado fue mejor y que, en todos y cada uno de los momentos de la Historia, siempre han pensado que las costumbres honorables del pasado se habían perdido.
Todo esto me lleva a deciros que, efectivamente, amigos, las boni mores nunca deben perderse. Por eso os anuncio solemnemente que he decidido continuar disfrazándome una y otra vez con el mismo atuendo de Chico Disco, a pesar de las críticas. Al que no le guste, que no mire. He dicho.
2004 - Murcia
Luchando contra Pocholo2006
Con La del Río
2007
Dejándome adorar por las murcianas
2008 - Águilas
Homenaje a Máikol Jackson.jpg)
2009 - S/C de Tenerife
Nuevas adoradoras
Escrito por
Paul Spleen
a las
20:17
10 comentarios
miércoles, 4 de febrero de 2009
El diccionario - القاموس
al-qāmūs. Todo tiene su porqué, amigos. Cuando uno tarda mucho en actualizar su blog, por poner un ejemplo cercano, suele deberse a que te ponen en la cabeza una peluca rosa de payaso y te secuestran para acudir a una despedida de soltero en Granada. Se han dado casos, vamos.
Os voy a dar otro ejemplo para ilustrar que las cosas no pasan porque sí, que todo ocurre por una razón. Consideremos el siguiente diálogo:
—Tengo que ir al pograma y ando fustrao. Acho, y qué jambre trayo, Jeromina, me comía hasta un murciégalo. ¿Ties cocretas?
—Ay, el probetico, cómo viene. Ponnó, Grabié, cocretas no me quean, pero si quies unas almóndigas…
De esta conversación podemos deducir varias cosas: en primer lugar, que la Jeromina es muy buena mujer y no quiere que el Grabié pase hambre; y después, que la metátesis aparece como fenómeno previo a la elocución, cuando el hablante ordena inconscientemente lo que va a decir, y va y lo dice como le suena más natural en su idioma. ¿Por qué hablan así? Respuesta: por un fenómeno lingüístico muy común llamado metátesis. Grabié dirá cocreta y nos reiremos de él, pero con cocodrilo pasó exactamente lo mismo en el s. XIII: se tomó del lat. crocodīlus, y éste del gr. krokódeilos (cfr. ingl. crocodile); pero no cuajó crocodilo. ¿Por qué? Por la metátesis, por lo mismo que nos cuesta decir tres tristes tigres.
Hay muchos ejemplos de metátesis que han quedado fijas en el idioma, aunque en su día fueran criticadas por quienes sabían latín. Ahí van unos ejemplos de palabras de uso corriente:
- olvidar
- Del lat. vg. *OBLĪTARE, formado con el part. OBLĪTUS del clásico OBLIVISCI íd.
Cfr.: cat. oblidar, fr. oublier, ingl. obliterate. - milagro
- Antes miraglo y miraclo. Del lat. mīracŭlum 'hecho admirable', deriv. de mirari 'asombrarse', de donde también proviene el cast. mirar.
Cfr.: ingl., cat. y fr. miracle, it. miracolo. - alimaña
- Del lat. animalǐa, plural de anǐmal 'bestia'.
- murciélago
- Metátesis de murciégalo, que es ampliación de mur ciego, propte. 'ratón ciego', del lat. MŪS, MŪRIS 'ratón'. Por cierto, que de murciélago es abreviación el jergal murcio 'ladrón', de 1609, a quien se le dio este nombre por actuar de noche, y ésos eran los murcianos y gentes de mal vivir a los que Carlos III prohibió portar la bandera española; que algunos serían de Murcia, no digo yo que no, pero cada cosa en su sitio.
- regaliz
- Antes, regaliza. Por metátesis, del lat. tardío LĬQUĬRĬTĬA, que es deformación del gr. glykýrrhiza (glykýs 'dulce' y rhíza 'raíz').
Cfr.: ingl. liquorice, it. liquirizia, al. Lakritze; pero fr. réglisse.
Pero es que pasa en todos los idiomas:
- en inglés, bird fue bridd hasta el siglo XV; y mucha gente en la actualidad pronuncia comfortable como si fuera *comfterble, y ask como si fuera *aks.
- en francés, «mosquito» se dice moustique; y la palabra para «queso», fromage, viene del latín formaticum (no hay metátesis en cat. formatge o en it. formaggio, por ejemplo).
En fin, hay que admitir que lo que hoy no es válido puede serlo mañana perfectamente, mal que nos pese a los que intentamos ser correctos al hablar o escribir. Ha pasado en todas las épocas y pasa ahora también: ¿por qué todo el mundo habla de la líbido sexual? Yo siempre he oído y leído libido hasta hace apenas diez años, pero bastó que alguien se confundiera con la pronunciación del adjetivo lívido, que no tiene nada que ver, e hiciera esdrújula la palabra, para que ahora la diga así todo el mundo. Nada me asegura que, dentro de cien años, los diccionarios etimológicos no pongan:
Y diréis: menudo tostón nos ha soltado después de tanto tiempo. Pues mira, sí, qué le vamos a hacer, pero es que esto me gusta. ¿No hay a quien le gusta Álex Ubago? Pues eso, que de todo tiene que haber…
Escrito por
Paul Spleen
a las
0:26
32 comentarios
Etiquetas: lenguaje
